Co szóste miejsce pracy w Polsce zagrożone automatyzacją przez AI

Nowy raport agencji Coface pokazuje, że co szóste miejsce pracy w Polsce wiąże się z wysokim ryzykiem automatyzacji przez sztuczną inteligencję. Analiza objęła 923 zawody i wskazuje, że 17,5 procent zadań wykonywanych w polskiej gospodarce można już dziś zautomatyzować z pomocą dostępnych narzędzi AI. To stawia Polskę na piątym miejscu na świecie pod względem ekspozycji na tę technologię, tuż za Wielką Brytanią i Holandią, a razem z Niemcami i Australią.

Które zawody najbardziej zagrożone

W przeciwieństwie do wcześniejszych fal automatyzacji, które uderzały głównie w pracę fizyczną i powtarzalną, obecna zmiana dotyka zawodów wymagających wykształcenia i wysokich kwalifikacji. Według Coface najbardziej narażone są zadania inżynieryjne i obliczeniowe, gdzie ryzyko automatyzacji sięga 29 procent zakresu obowiązków. Niewiele niżej plasują się zawody prawnicze i finansowe oraz kreatywne, z ekspozycją na poziomie 27 procent. Zagrożone są też stanowiska menedżerskie i administracyjne, gdzie automatyzacji podlega około 24 procent zadań.

Doktor Mateusz Dadej, główny ekonomista Coface na Polskę i region Europy Środkowo-Wschodniej, zwraca uwagę, że wysoka ekspozycja polskiej gospodarki wynika przede wszystkim z dużego udziału sektorów usług prawnych, finansowych oraz administracji i zarządzania - branż, w których duża część pracy polega na analizie tekstu, tworzeniu raportów i dokumentów, czyli zadaniach, w których dzisiejsze modele językowe radzą sobie już bardzo dobrze.

Nierówny wpływ na kobiety i mężczyzn

Raport zwraca też uwagę na nierównomierny rozkład ryzyka - kobiety w Polsce częściej wykonują zawody najbardziej narażone na skutki automatyzacji niż mężczyźni, ponieważ częściej pracują w sektorach usługowych, administracyjnych i finansowych, które według analizy Coface znajdują się w grupie najwyższego ryzyka. To powtarza wzorzec obserwowany także w innych krajach objętych badaniem.

Zmiana, nie zniknięcie zawodów

Autorzy raportu i komentujący go eksperci podkreślają, że wysoka ekspozycja na automatyzację nie oznacza automatycznego zniknięcia zawodów prawnika, analityka czy tłumacza. Zmienia się raczej proporcja między pracą wykonywaną przez człowieka a tę zlecaną narzędziom AI - specjaliści coraz częściej nadzorują, interpretują i poprawiają wyniki generowane przez modele, zamiast tworzyć treści, kod czy analizy od zera. W efekcie ta sama liczba zadań może być wykonywana przez mniej osób lub w krótszym czasie, co i tak przekłada się na presję na rynku pracy.

Z równoległych danych cytowanych przy okazji raportu wynika, że 73 procent polskich organizacji planuje wdrożenie AI w swoich procesach, ale tylko 18 procent firm deklaruje gotowość do faktycznego przebudowania ról pracowników pod nową technologię. Aż 40 procent Polaków rozważa już zmianę zawodu, traktując to bardziej jako konieczność niż wybór.

Co to oznacza dla polskich firm

Dla pracodawców w Polsce raport Coface to sygnał, że warto już teraz planować przekwalifikowanie zespołów pracujących w obszarach analizy tekstu, obsługi klienta czy wstępnej analizy prawnej, zanim presja konkurencyjna wymusi to w trybie awaryjnym. Dla pracowników w zawodach o wysokiej ekspozycji - programistów, prawników, księgowych, analityków finansowych - oznacza to konieczność szybszego uczenia się pracy z narzędziami AI jako elementu codziennych obowiązków, a nie dodatku do nich.

Polska, mimo wysokiej pozycji w rankingu ekspozycji na automatyzację, jednocześnie regularnie pojawia się w zestawieniach jako kraj o dużym potencjale wzrostu gospodarczego dzięki AI, co pokazuje dwuznaczność tej transformacji - te same mechanizmy, które zagrażają części miejsc pracy, mogą też podnieść produktywność i konkurencyjność firm, które zdążą się do nich dostosować.

Źródła: Zawody zagrożone przez AI. Nowy raport pokazuje, kto może stracić pracę (egospodarka.pl), Nie świat bez pracy, lecz świat innej pracy. Jak AI zmienia gospodarkę (ceo.com.pl).