Eksperyment Google DeepMind w Sierra Leone: uczniowie z korepetytorem AI nadrobili ponad rok nauki w osiem tygodni

Google DeepMind opublikował wyniki ośmiotygodniowego, wcześniej zarejestrowanego badania z randomizacją, w którym niemal 1800 uczniów klas siódmych i ósmych w 48 klasach w Sierra Leone korzystało z Guided Learning, narzędzia edukacyjnego zbudowanego na bazie Gemini. Efekt: wzrost wyników testów z matematyki o 0,26 odchylenia standardowego, co według przyjętej metodologii odpowiada od 1,2 do 1,7 roku typowego postępu w nauce w krajach o niskich i średnich dochodach.

Jak działa Guided Learning

Guided Learning to nie zwykły czat z Gemini, tylko wersja modelu przebudowana specjalnie pod nauczanie. Zamiast podawać gotowe rozwiązania, narzędzie ma prowadzić ucznia przez zadanie pytaniami naprowadzającymi. Z danych badania wynika, że w zdecydowanej większości rozmów uczniowie sami dochodzili do zrozumienia zagadnienia, a Gemini podawało gotową odpowiedź tylko w około 2 procentach wiadomości.

Za badaniem stoi Irina Jurenka, dyrektorka badawcza w Google DeepMind, która sama zastrzegła, że nagłówek o "roku nauki w osiem tygodni" to szacunek oparty na ograniczonych danych, a nie twarda pewność. Zapytana wprost o wiarygodność systemu, odpowiedziała, że skoro to model językowy, nikt nie może zagwarantować stuprocentowej trafności odpowiedzi - zespół starał się jedynie maksymalnie ukierunkować system na pedagogicznie poprawne reakcje.

Kto skorzystał, a kto nie

69 procent uczniów osiągnęło zalecany próg użycia narzędzia (12 godzin), a średnie zaangażowanie wyniosło 15 godzin na ucznia - to wynik wyraźnie wyższy niż typowe 5 procent dobrowolnej adopcji narzędzi edukacyjnych. Uczniowie, którzy spełnili zalecany próg użycia, zanotowali większy skok, 0,38 odchylenia standardowego, co przesunęło przeciętnych uczniów do górnej tercji klasy.

Badanie ujawniło też istotny problem z równością szans: najwięcej zyskali uczniowie, którzy już wcześniej radzili sobie z matematyką najlepiej. Jurenka przyznała, że to ryzyko pogłębiania różnic między uczniami i zapowiedziała dalsze prace nad podejściami pedagogicznymi lepiej dopasowanymi do uczniów słabszych. Test końcowy zawierał w połowie materiał niewprowadzany wcześniej na zajęciach, co miało sprawdzić, czy nauka faktycznie się uogólnia - według zespołu sygnały szerszej poprawy się pojawiły.

Druga strona projektu: Włochy

Google opisał też równoległy program w sieci szkół Don Bosco w północnych Włoszech, obejmujący ponad 560 zajęć, 700 nauczycieli i 9 tysięcy uczniów od szkoły podstawowej po szkolenia zawodowe, prowadzony na bazie Gemini for Education. Od 80 do 99 procent uczniów opanowało zaplanowane umiejętności w poszczególnych lekcjach, a nauczyciele zgłaszali 70-procentowe ograniczenie czasu poświęcanego na zadania administracyjne, który udało się przekierować na indywidualne mentoring i wsparcie emocjonalne uczniów.

Google zapowiedział też rozszerzenie własnego programu AI Educator Series w Indiach o lokalizację w sześciu językach (asamski, hindi, marathi, telugu, orija, pendżabski) oraz partnerstwo z Komisją Unii Afrykańskiej wspierające wdrożenie Gemini for Education i NotebookLM na uczelniach w 55 państwach członkowskich.

Co to znaczy dla polskich szkół

W Polsce dyskusja o AI w klasie toczy się na razie głównie wokół tego, czego nauczyciel i uczeń robić nie powinni, nie wokół konkretnych wdrożeń na skalę tysięcy uczniów. Wyniki z Sierra Leone i Włoch to jedne z pierwszych publicznie udokumentowanych, kontrolowanych badań pokazujących mierzalny efekt narzędzia AI zaprojektowanego specjalnie do nauczania, a nie do generowania gotowych odpowiedzi - co jest kluczową różnicą z punktu widzenia obaw o odrabianie prac domowych przez chatboty.

DeepMind opublikował metodologię, sposób podejmowania decyzji badawczych oraz materiały szkoleniowe dla nauczycieli, aby umożliwić niezależne powtórzenie eksperymentu. Dla polskiego systemu edukacji, w którym MEN i kuratoria dopiero wypracowują wytyczne dotyczące AI w szkołach, tak udokumentowany model pilotażu może być punktem odniesienia, zanim jakiekolwiek podobne narzędzie trafi do polskich klas na szerszą skalę.

Źródła: Google Tested Its AI Tutor In Real Classrooms. It Worked (forbes.com), Measuring the impact of AI on teaching and learning (blog.google).