Polska zabiega o centrum doskonałości NATO do spraw sztucznej inteligencji

Delegacja ekspertów z Fundacji SET spotkała się w Pałacu Prezydenckim z kierownictwem Biura Bezpieczeństwa Narodowego, by przygotować grunt pod propozycję, która ma zostać oficjalnie zgłoszona na szczycie NATO w Ankarze zaplanowanym na 7 i 8 lipca 2026 roku. Chodzi o utworzenie pierwszego w historii Sojuszu centrum doskonałości poświęconego wyłącznie sztucznej inteligencji.

Czego brakuje NATO

Mimo błyskawicznego rozwoju technologii AI i jej rosnącego znaczenia w obronności, NATO wciąż nie ma jednej instytucji odpowiedzialnej za budowanie doktryn, standardów certyfikacji i wymianę doświadczeń w tym obszarze. Poszczególne aspekty AI rozproszone są dziś między różne programy Sojuszu, w tym DIANA i NATO Innovation Fund, ale żaden z nich nie pełni roli centralnego ośrodka kompetencji.

Nowe centrum doskonałości miałoby wypełnić tę lukę, nie dublując przy tym istniejących inicjatyw. W praktyce oznaczałoby to stworzenie miejsca, gdzie sojusznicy wspólnie wypracowywaliby zasady testowania, certyfikacji i wdrażania systemów AI w wojsku, od rozpoznania po logistykę i cyberobronę.

Argumenty Polski

Dr Karolina Grenda z Fundacji SET, w rozmowie dla Defence24, wskazuje cztery filary polskiej kandydatury. Pierwszy to kapitał intelektualny: polskie zespoły od lat zajmują czołowe miejsca w międzynarodowych ćwiczeniach cybernetycznych Locked Shields oraz w hackathonach TIDE organizowanych przez dowództwo transformacji NATO ACT.

Drugi argument to skala wydatków obronnych. Polska przeznacza na obronność około 4,3 procent PKB, co w 2025 roku dało kwotę rzędu 38 miliardów euro, jeden z najwyższych wskaźników w całym Sojuszu. Trzeci filar to doświadczenie operacyjne, Polska prowadzi już dwa centra doskonałości NATO, do spraw kontrwywiadu w Krakowie oraz żandarmerii wojskowej w Bydgoszczy, co pokazuje zdolność do zarządzania tego typu projektami.

Czwarty argument dotyczy pozycji na wschodniej flance i dostępu do praktycznych doświadczeń z wykorzystania sztucznej inteligencji w wojnie na Ukrainie, od dronów po analizę danych wywiadowczych w czasie rzeczywistym. W propozycję zaangażowane są też polskie uczelnie, Wojskowa Akademia Techniczna, Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni, Politechnika Warszawska oraz AGH w Krakowie, a także NASK.

Rywalizacja z Francją

Polska nie jest jedynym kandydatem. Francja zgłasza własną propozycję, wskazując na lokalizację w Rennes, i formalnie jest w tym procesie dalej zaawansowana. Polscy eksperci argumentują jednak, że francuska oferta niesie ryzyko powielania kompetencji już istniejących ośrodków, podczas gdy polska propozycja miałaby wypełniać realną lukę instytucjonalną.

Rozstrzygnięcie tej rywalizacji może zapaść dopiero w kolejnych miesiącach, bo utworzenie centrum doskonałości NATO wymaga zgody grupy krajów sojuszniczych gotowych je współfinansować i obsadzić personelem. Szczyt w Ankarze ma być raczej okazją do zadeklarowania gotowości i budowania koalicji popierającej polską kandydaturę niż miejscem ostatecznej decyzji.

Co to znaczy dla Polski

Dla polskiego sektora technologicznego i obronnego skuteczne pozyskanie centrum doskonałości oznaczałoby napływ inwestycji, miejsc pracy dla specjalistów od uczenia maszynowego i cyberbezpieczeństwa oraz wzrost prestiżu Polski jako partnera technologicznego w Sojuszu. Taka instytucja przyciągałaby też firmy i naukowców z innych krajów NATO na stałe do Polski.

Rywalizacja o centrum wpisuje się w szerszy trend militaryzacji AI w NATO, gdzie kolejne państwa członkowskie ścigają się o rolę liderów technologicznych Sojuszu. Wynik tej rywalizacji będzie jasny dopiero po szczycie w Ankarze i kolejnych rundach konsultacji między państwami członkowskimi.

Źródła: Polska powinna walczyć o centrum AI NATO (cyberdefence24.pl), Polska walczy o unikatowy krok dla NATO (mamstartup.pl)