USA znoszą zakaz eksportu na model Claude Fable 5 Anthropic

Anthropic ogłosił przywrócenie pełnego, globalnego dostępu do modelu Claude Fable 5 po tym, jak amerykański Departament Handlu cofnął nałożoną wcześniej kontrolę eksportową. To zamyka trwający niemal trzy tygodnie spór, który zaczął się zaledwie kilka dni po premierze modelu i na chwilę odciął od niego użytkowników poza Stanami Zjednoczonymi na całym świecie.

Zakaz trzy dni po premierze

Fable 5 i towarzyszący mu Mythos 5, pierwsze publicznie dostępne modele z klasy Mythos w ofercie Anthropic, zadebiutowały 9 czerwca 2026 roku. Firma chwaliła się, że to najbardziej zaawansowane modele, jakie kiedykolwiek udostępniła szerokiej publiczności, ze szczególnie mocnymi wynikami w programowaniu, pracy badawczej i zadaniach agencyjnych. Zaledwie trzy dni później, 12 czerwca, sekretarz handlu Howard Lutnick wysłał do szefa Anthropic Dario Amodei list nakazujący natychmiastowe zawieszenie dostępu do obu modeli dla wszystkich obcokrajowców na świecie, w tym dla zagranicznych pracowników samego Anthropic.

Powodem był raport badaczy Amazona, którzy znaleźli sposób na obejście zabezpieczeń Fable 5 poprzez proste polecenie: poproszenie modelu o przejrzenie konkretnego kodu i naprawienie w nim błędów. Taka technika pozwalała modelowi wykrywać ukryte luki w bezpiecznym kodzie rządowym, co amerykańskie agencje wywiadowcze uznały za zagrożenie bezpieczeństwa narodowego. Obawa była prosta: jeśli komercyjny model konsumencki da się nakłonić do działania jak nieograniczone narzędzie cybernetyczne, staje się ryzykiem dla infrastruktury krytycznej.

Anthropic się nie zgadza

Firma otwarcie sprzeciwiła się decyzji, nazywając ją reakcją na wąski, potencjalny jailbreak, który nie powinien uzasadniać wycofania modelu używanego już przez setki milionów ludzi. Anthropic argumentował, że idealna odporność na obejścia zabezpieczeń nie jest obecnie możliwa dla żadnego dostawcy modeli, a jego własne testy pokazywały, że słabsze modele wykazywały podobne podatności. Mimo sprzeciwu firma zastosowała się do nakazu i globalnie wyłączyła dostęp dla użytkowników spoza USA.

Droga do odblokowania

Proces odmrażania dostępu przebiegał etapami. 26 czerwca rząd zgodził się na dostęp do Mythos 5 dla wybranej grupy amerykańskich organizacji zajmujących się cyberobroną i infrastrukturą krytyczną. Cztery dni później, 30 czerwca, Departament Handlu oficjalnie zniósł kontrolę eksportową na oba modele, a Anthropic zaczął przywracać dostęp od 1 lipca na Claude.ai, w Claude Code, Claude Cowork oraz przez API. Według doniesień medialnych zmiana stanowiska Trumpa nastąpiła po spotkaniu z Amodeim na szczycie G7 we Francji, po tygodniach kuluarowych negocjacji i intensywnego lobbingu ze strony firmy.

W zamian za zniesienie ograniczeń Anthropic zobowiązał się do proaktywnego wykrywania i usuwania zagrożeń bezpieczeństwa w swoich modelach, ścisłej współpracy z rządem przy tworzeniu standardów dla przyszłych wydań oraz informowania władz o wszelkiej wykrytej złośliwej aktywności. Firma zbudowała też nowy klasyfikator, który wyłapuje zapytania nakierowane na wykrywanie luk w oprogramowaniu lub generowanie kodu exploitów - zgłoszone przez Amazon obejście blokuje on w ponad 99 procentach przypadków, a podejrzane zapytania są automatycznie przekierowywane do starszego modelu Claude Opus 4.8.

Co dostają użytkownicy

Do 7 lipca uprawnieni subskrybenci Claude mogą korzystać z Fable 5 w ramach do 50 procent swojego tygodniowego limitu bez dodatkowych opłat, po tym terminie dostęp przechodzi na rozliczenie kredytowe. Fable 5 i Mythos 5 wyceniono na 10 dolarów za milion tokenów wejściowych i 50 dolarów za milion tokenów wyjściowych, czyli mniej niż połowę ceny wcześniejszej wersji Mythos Preview. Anthropic podał też, że w miesiącu poprzedzającym premierę podwoił zespoły zajmujące się bezpieczeństwem i tworzy całodobowy zespół monitorujący zgłoszenia o próbach obejścia zabezpieczeń.

Precedens, który martwi ekspertów

Reakcje komentatorów są mieszane. Francesco Bailo z Uniwersytetu w Sydney ocenił, że rząd USA prawdopodobnie uznał własną reakcję za przesadzoną, ale ostrzegł, że sama procedura - nagłe cofnięcie dostępu do komercyjnego modelu decyzją administracyjną - tworzy niebezpieczny precedens regulacyjny. Tanishq Abraham z firmy Sophont nazwał całą sprawę dużym wydarzeniem, zwracając uwagę na pytanie, czy zgoda rządu na wydanie modelu stanie się standardową praktyką dla wszystkich najsilniejszych modeli w USA, nie tylko dla Anthropic.

Dla polskich firm i deweloperów korzystających z Claude oznacza to przede wszystkim praktyczną lekcję: dostęp do najsilniejszych modeli może zostać odcięty z dnia na dzień decyzją administracyjną w Waszyngtonie, niezależnie od tego, gdzie działa firma korzystająca z API. To kolejny epizod w szerszym trendzie kontrolowania eksportu najsilniejszych modeli AI przez rząd USA, obok osobnej sprawy modelu GPT-5.6 Sol od OpenAI, do którego dostęp również pozostaje pod nadzorem administracji.

Anthropic zapowiedział, że chce wypracować z Amazonem, Microsoftem, Google i innymi partnerami wspólne, branżowe ramy oceny powagi znalezionych jailbreaków, tak by podobne spory nie kończyły się każdorazowo tygodniami niepewności. Firma jest wyceniana na około bilion dolarów na rynku prywatnym i według doniesień przygotowuje się do debiutu giełdowego, co daje jej dodatkowy powód, by unikać kolejnych konfliktów z regulatorami zanim trafi na rynek publiczny.

Źródła: Statement on Fable 5 and Mythos 5 access (anthropic.com), Trump administration lifts export controls on Anthropic's most powerful AI models (aol.com), US lifts restrictions on Anthropic's powerful AI models Fable and Mythos (aljazeera.com), Anthropic's Claude Fable 5 Available Again After U.S. Lifts Export Controls (macrumors.com), Anthropic restoring access to its most powerful AI models signals a necessary truce with the U.S. government (fortune.com).